روش‌های ارزش‌گذاری یک استارتاپ و شرکت‌های دانش‌بنیان چگونه است؟

نویسنده: فاطمه قاسمي
روش‌های ارزش‌گذاری یک استارتاپ و شرکت‌های دانش‌بنیان چگونه است؟

روش‌های ارزش‌گذاری یک استارتاپ:

یک استارتاپ از یک ایده ی جالب که می‌تواند ارزش فوق العاده ای پیدا کند شروع می‌شود؛ ارزش اصلی آن زمانی افزایش می‌یابد که با مدیریت فردی بااستعداد و تشکیل تیم  به سمت اجرائی شدن آن، گام برداشته شود.

آیا از روش‌های ارزش‌گذاری استارتاپ چیزی شنیده اید؟ ممکن است فردی ایده ای داشته باشد اما سرمایه💲 لازم برای اجرایی کردن آن ایده را نداشته باشد، پس برای حل این مشکل باید از افرادی که سرمایه‌گذار نامیده می‌شوند سرمایه ی لازم را جمع آوری کند. سوالی که پیش می‌آید این است که: چرا یک سرمایه‌گذار برای ایده ای که ممکن است شکست بخورد سرمایه‌گذاری کند؟

روش های ارزش گزاری استارتاپ

ارزش‌گذاری یک کسب و کار، به خصوص ارزش‌گذاری استارتاپ هایی که در آغاز، درآمد کمی دارند یا گاهی اوقات هیچ درآمدی ندارند یک مهارت است که از مطالعه عمیق ایده، محاسبه‌ی هزینه اجرای این ایده و سایر موارد لازم برای عملی کردن این ایده لازم است. ارزش‌گذاری استارتاپ از اهمیت ویژه ای برخوردار است زیرا سرمایه گذاران باید از 💲ارزش سرمایه ای که برای ایده پرداخت می‌کنند اطلاع داشته باشند.این موضوع نه تنها از نظر سرمایه‌گذار مهم است بلکه از نظر کارآفرینان نیز، دانستن ارزش استارتاپ یا به عبارتی ارزش ایده و قابلیت اجرائی شدن آن، حائز اهمیت است.

فاکتورهای زیادی برای ارزش‌گذاری استارتاپ تأثیر می‌گذارند که، با کمک فاکتورهای ارزش‌گذاری استارتاپ ها می‌توان ارزش استارتاپ را برآورد کرد. با توجه به آنکه روش های ارزش‌گذاری متفاوت هستند، نتیجه ها نیز متفاوت می‌باشد. همانطور که گفتیم، ارزش‌گذاری استارتاپ وابسته به دانش، تجربه و تخصص برای در نظر گرفتن همه ی جوانب داخلی استارت آپ، حوزه فعالیت استارت آپ و … است.

برخی از این عوامل عبارت اند از:

🟣تیم: یکی از مهم ترین عامل ارزشگذاری یک استارتاپ قابلیت تیم سازی در آن است، اگرچه کارآفرین و صاحب ایده عضو اصلی یک استارتاپ را تشکیل می‌دهند، اما او به تنهایی نمی‌تواند برای تحقق اهداف استارتاپ گام مثبتی بردارد و کاری را پیش ببرد و نیاز به افراد مناسب وتشکیل تیم، برای رسیدن به قله ی کمال و موفقیت استارتاپ ضروری ست.

🟣منحصر به فرد بودن ایده⚡️: هرچه ایده ای، قابلیت اجرائی و فرم عملی تری داشته باشد، توانایی بیشتری برای جذب سرمایه گذاران خطرپذیر دارد. این ایده باید آنقدر ارزشمند باشد که برای جذب سرمایه از سرمایه گذار، ابهامی بوجود نیاورد.

🟣پتانسیل رشد🌱: عامل اصلی بنیادی در تاسیس یک شرکت نوپا ، چشم انداز رشد آن است؛ در واقع مسیر رشد باید با دقت فراوانی تعیین شود تا  آینده ی هدف ایجاد کسب و کار موفقیت آمیز باشد.

🟣طرح و برنامه ی مسیر🛣: به غیر از ایده اصلی، برنامه ریزی مسیر، جنبه های دیگر مانند تیم، اهداف بلند مدت، اهداف کوتاه مدت و ... را نیز شامل شود. ایده اصلی تنها در مواردی موفقیت آمیز خواهد بود که علاوه بر تمرکز روی پیاده سازی ایده، برنامه ریزی سایر مواردی که در مسیر آن قرار می‌گیرد مدیریت شود.

🟣فناوری ‍🔧: ممکن است استارتاپ در مواردی نیاز به  برون‌سپاری فناوری داشته باشد و یا بخواهد فناوری خود را توسعه دهد؛ هرچه از فناوری پیشرفته تری استفاده شود، ارزش بیشتری برای کسب و کارهای نوپا کسب می‌کند.

از دیگر عواملی که بر ارزش‌گذاری استارتاپ و  یک شرکت تازه تأسیس اثر می‌گذارد، دارایی‌ها و بدهی‌های آن، وضعیت اقتصاد، هزینه های مربوطه، برنامه های آینده، چگونگی ارزیابی مشاغل و کسب و کار مشابه و سایر متغیرهای دیگر است.
پس از در نظر گرفتن تمامی این عوامل، مرحله بعدی تعیین ارزش راه اندازی استارتاپ است.ارزش‌گذاری استارتاپ کار پیچیده ای است. با این حال، تعدادی از روش ها و تکنیک ها برای چنین ارزیابی در دسترس است.

ارزشگذاری یک استارتاپ

نحوه ی تقسیم سهام در یک استارت آپ:

روش های گوناگونی برای ارزش‌گذاری استارتاپ وجود دارد، اما می‌توان در یک تقسیم‌بندی جامع برای روش های ارزیابی آن را به 4 دسته تقسیم کرد و مهم ترین معیار در این دسته بندی و حتی دسته بندی های دیگر پتانسیل رشد سهام استارتاپ و یا یک شرکت دانش بنیان است.

دسته ی اول:روش مبتنی بر دارایی 

دسته دوم:روش مبتنی بر جریان های نقدی

دسته سوم:روش های نسبی

دسته چهارم:روش های شهودی و کیفی

معرفی چند روش سرمایه گذاری استارتاپ2

 

معرفی چند روش ارزش گذاری سهام استارتاپ:

1-روش هزینه ی باز تاسیس(Cost To Duplicated Approach):

در روش ارزش‌گذاری هزینه بازتأسیس فرض بر این است که ارزش استارتاپ برابر است با هزینه‌هایی‌ که در طی راه‌اندازی و تداوم فعالیت استارت آپ صرف شده است. این روش معمولا برای استارتاپ‌های با احتمال شکست بالا وجود دارد و بنیان‌گذاران قصد فروش آن را دارند به کار برده می‌شود.

استدلال کلی روش نیز این است که، سرمایه‌گذار برای آن‍‌‌که در استارت آپی که شرایط مناسبی ندارد و در واقع در حال ضرر است سرمایه‌گذاری کند، نمی‌خواهد مبلغی بیش از هزینه‌های صرف شده در استارتاپ بپردازد.

هزینه‌هایی که برای راه‌اندازی شرکت می‌شود معمولا به دارایی‌های شرکت تبدیل می‌شوند. ملک، دفتر، تجهیزات اداری، دارایی‌های معنوی و… جزو دارایی شرکت به حساب می‌آیند.محاسبه دقیق دارایی استارتاپ چالشی بزرگ در این روش است، علی الخصوص  مواردی که استارتاپ دارایی‌هایی قابل مشاهده ی زیادی نداشته باشد.

این روش ارزش‌گذاری هزینه بازتأسیس مبتنی بر سند و مدارک تاریخی و قابل اتکای استارتاپ است، از این روش معمولا برای  نقطه شروعی برای ارزش‌گذاری استارتاپ هایی که در مراحل بذری و اولیه اند استفاده می‌شود. از مزیت های این روش، شاید بتوان به آسان بودن محاسبه به دلیل موجود بودن حداقل ارزش استارتاپ نام برد اما بزرگ‌ترین عیب آن، ندیده گرفتن قابلیت پیشرفت و رشد استارتاپ و سودآوری آن در آینده است.در این روش بار زیادی بر دارایی‌های قابل رویت استارتاپ مانند زمین، تجهیزات و … اختصاص داده می‌شود و ارزش دارایی‌های غیرقابل رویت استارتاپ مانند ارزش برند آن در نظر گرفته نمی‌شود.

روش های ارزش گزاری استارتاپ2

 

2-روش سرمایه گذار خطر پذیر(Venture Capital Method): 

یکی از روشهای ارزش‌گذاری استارتاپ  قبل از درآمد، روش سرمایه گذاری خطر پذیر (روش VC) است. این روش اولین بار توسط پروفسور بیل سهلمن در سال 1987 در دانشکده بازرگانی هاروارد بیان شد و از آن زمان تا به امروز مورد اصلاحاتی قرار گرفته. نگاه خطرپذیری این روش از دید سرمایه گذاران می‌باشد.
برای درک این مسئله یک مثال می‌آوریم: فرض کنید سرمایه گذار انتظار بازگشت سرمایه (ROI) 25 برابر سرمایه ای که پرداخت کرده را دارد. همچنین ، سرمایه گذار معتقد است که پس از 5 سال،استارت آپ را به قیمت 200 میلیون دلار می توان فروخت. براساس ROI و ارزش فروش مورد انتظار سرمایه گذار می تواند، حداکثر قیمتی را که مایل به سرمایه گذاری در شرکت شروع به کار، تعیین کند.

پس، ارزش استارتاپ  به بازده مورد انتظار سرمایه‌گذار بستگی دارد، به همین علت روش به عنوان سرمایه‌گذار خطرپذیر نامیده می‌شود. برای دریافت ارزش نهایی استارتاپ از اطلاعات شرکتهای بورس، معاملات، شرکتهای مشابه یا عرضه اولیه‌های اخیر استارتاپ‌های مشابه کمک گرفت.

بازده قابل انتظار سرمایه گذار نیز بر اساس شرایط اقتصادی هر کشور و انتظار سرمایه گذار مشخص می‌شود. با توجه به این که بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران خطرپذیر در مقایسه با نرخ بهره بدون ریسک بسیار بیش‌تر است، در این فرمول به جای استفاده از درصد، از رقمی استفاده می‌کنند که نشان دهنده چند برابر شدن سرمایه اولیه است.

روش ارزش‌گذاری سرمایه‌گذار خطرپذیر برای استارت آپ‌های مرحله میانی و پایانی در آستانه درآمدزایی است و یا مدت زمان زیادی از درآمدزایی آن نگذشته است کاربرد دارد، چرا که در این روش نیاز به تخمین ارزش خروج استارتاپ هستیم. به کمک این روش ارزش پس از جذب سرمایه استارت آپ سهام محاسبه می‌شود. برخی صندوق‌های سرمایه‌گذاری که بیش از چند سال از فعالیت‌شان می‌گذرد نیز برای مدیریت سبد سرمایه‌گذاری خود از روش ارزش‌گذاری سرمایه‌گذار خطرپذیر استفاده می‌کنند.

از مزیت های این روش این است که در صورت وجود نمونه‌های مشابه استارتاپ مورد ارزش‌گذاری برای تخمین ارزش نهایی آن موجود باشند و همچنین بازده مورد انتظار سرمایه‌‎گذار نیز مشخص باشد، روش ارزش‌گذاری سرمایه‌گذار خطرپذیر در مقایسه با سایر روش‌ها، روشی ساده و سریع برای تعیین ارزش استارتاپ خواهد بود.از معایب آن اینست که نیازمند اتکا به پیش‌بینی‌های درآمد و رشد استارتاپ هست. با توجه به ریسک‌های موجود برای استارتاپ‌ها، پیش‌بینی عملکرد مالی آن در آینده دشوار و همراه با خطاست. همچنین تعیین بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران امری کیفی است و روشی کمّی برای محاسبه آن وجود ندارد. این دو عامل موجب می‌شود که روش ارزش‌گذاری سرمایه‌گذار خطرپذیر روشی دقیق برای محاسبه ارزش استارتاپ نباشد.

 

روشهای ارزشگذاری استارتاپ ها

 

3-روش مقایسه ای(Comparable Transaction Method): 

در صورت ارزش‌گذاری استارتاپ قبل از درآمد و پس از درآمد ، از معامله مقایسه ای استفاده می شود.پس از انتخاب معاملات قابل مقایسه مربوطه ، مرحله بعدی محاسبه معیارهای اصلی با تجزیه و تحلیل معاملات گروه همتا است.باید داده های مالی مربوط به معاملات قابل مقایسه انتخاب شده را پیدا کرد.
پس از استخراج اطلاعات مالی، طیف وسیعی از مضرب تعیین می‌شود که در تعیین ارزش ارزیابی شرکت مورد استفاده قرار می گیرد همچنین ، یک ضریب متوسط ​​یا میانگین از ضرایب انتخاب شده محاسبه می‌شود.
هنگامی که پس از انجام مراحل ذکر شده، ارزش‌گذاری استارتاپ  با استفاده از معیارهای مالی مناسب محاسبه شده، از معادلات قابل مقایسه و منابع مالی شرکت تعیین می‌شود.

روش ارزش‌گذاری مقایسه‌ای هم برای استارت آپ‌های مرحله های اولیه که به درآمدزایی نرسیده‌ باشند و هم مراحل میانی و پایانی که به درآمدزایی رسیده‌ باشند کاربردی است. با توجه به این که اساس این روش، مقایسه یک شاخص بین دو استارتاپ مشابه است، روش ارزش‌گذاری مقایسه‌ای شبیه روش نمونه‌‎کاوی تحلیلی می‌باشد. تفاوت بین این دو روش، استفاده از استارتاپ‌های بین‌المللی و به کارگیری چندین فاکتور تعدیلی در روش نمونه کاوی تحلیلی است.

از مزیت ها چنانچه اطلاعات مربوط به ارزش‌گذاری و شاخص‌های مهم استارتاپ‌های مشابه با استارتاپ مورد ارزش‌گذاری موجود باشند، روش ارزش‌گذاری مقایسه‌ای روشی سریع برای تخمین ارزش‌گذاری استارتاپ است.

از معایب با توجه به این که در روش ارزش‌گذاری مقایسه‌ای تنها از یک شاخص برای تعیین ارزش استارتاپ استفاده می‌شود، رقم به دست آمده ممکن است چندان دقیق نباشد. همچنین این احتمال وجود دارد که استارتاپ مرجع از نظر ریسک‌های کسب و کار، مدل درآمدی و عوامل دیگر با استارتاپ مورد ارزش‌گذاری متفاوت باشد.

برای افزایش دقت ارزش‌گذاری استارتاپ و یک شاخص بسنده نشود و از چندین فاکتور تعدیلی مربوط به چند استارتاپ مختلف استفاده بشود. در کل می‌توانیم بگوییم دقت ارزش‌گذاری از روش مقایسه‌ای پایین بوده و پیشنهاد می‌شود از این روش در کنار سایر روش های ارزش‌گذاری استارتاپ ها استفاده شود.

 

sturt up value

4-روش تجمیع عوامل ریسک(Risk Factor Summation Method): 

روش تجمیع عوامل ریسک(روش RFS) که اولین بار گروه سرمایه گذاری "Ohio TechAngels" معرفی شده است روشی نسبی برای ارزش‌گذاری استارتاپ ها است. در این روش استارتاپ بر اساس بازده عامل ریسک بررسی می‌شود به گونه ای که هر چه ریسک‌های استارتاپ بیش‌تر باشد، ارزش آن کم‌تر خواهد بود. این عوامل ریسک به صورت زیر است:

🟣ریسک مدیریتی

🟣ریسک اقتصادی

🟣ریسک قانونی

🟣ریسک اندازه بازار

🟣ریسک نمونه اولیه محصول

🟣ریسک خروج سرمایه‌گذار

🟣ریسک شدت رقابت

🟣ریسک مقیاس‌پذیری

🟣ریسک مدل درآمدی

🟣ریسک وجود نمونه‌های مشابه خارجی

در این روش می‌توان با توجه به شرایط هر استارتاپ، ریسک‌های دیگری را نیز در ارزش‌گذاری دخیل نمود. در این روش بر اساس این که عامل ریسک اثر منفی یا مثبتی بر عملکرد آینده استارتاپ داشته باشد، امتیازی بین -2 تا 2 به آن اطلاق می‌شود. برای مثال یک استارتاپ می‌تواند در ریسک مدیریتی امتیاز 2، در ریسک خروج سرمایه‌گذار امتیاز منهای یک و در ریسک مدل درآمدی امتیاز صفر کسب کند.

برای محاسبه ارزش پیش از جذب سرمایه این استارتاپ، رقم به دست آمده با میانگین ارزش پیش از جذب سرمایه‌ استارتاپ‌های فعال در این مرحله جمع می‌شود. البته برای استفاده از این روش در کشور ایران باید ارقام مورد استفاده را تعدیل سازی کرد.

روش تجمیع عوامل ریسک نیز مشابه با روش‌های کارت امتیازدهیبر اساس مقایسه و تجربه انجام می‌شود. به همین دلیل از این روش برای ارزش‌گذاری استارتاپ هایی که در مراحل اولیه و پیش از درآمدزایی قرار دارند استفاده می‌شود.

مزیت اصلی روش ارزش‌گذاری تجمیع عوامل ریسک، در نظر گرفتن ریسک‌های مهم کسب‌وکار در تعیین ارزش یک استارتاپ است. به همین دلیل همواره به سرمایه‌گذاران توصیه می‌شود که این روش حتماً جزو روش های ارزش‌گذاری استارتاپ ها در مراحل اولیه باشد.

مشابه با روش‌های کارت امتیازدهی، وابستگی این روش به درک و تجربه تیم ارزش‌گذاری موجب می‌شود که دقت این روش برای تعیین ارزش استارتاپ پایین می‌باشد.

سهام یک استارتاپ برای فروش

 

کدام روش را برای ارزش‌گذاری استارتاپ انتخاب کنید؟
ارزیابی ها تنها روش های  برآوردی هستند که با استفاده از یک قالب رسمی صورت می‌پذیرند و ما با در دسترس بودن تعداد کافی روش ها، هیچ قانون سخت‌گیرانه ای برای انتخاب روش وجود ندارد. فقط یک روش واحد نباید برای اهداف ارزیابی صورت پذیرد و نباید انتخاب روش ارزشگذاری مستقلا بر یک روش مورد استفاده بنا شود، بلکه می‌توان از ترکیبی از روشهای مختلف برای بدست آوردن ارزیابی دقیق استفاده کرد. و در پایان لازم است بگوییم حتی با تمام این تفاسیر و بررسی و کنترل کامل روش های متعدد ارزش‌گذاری استارتاپ هیچگاه به طور قطع ارزش اصلی را برآورد نخواهد کرد.

وقتشه که شتاب بگیریم

 اما در پایان نکته ای را  برای شما یادآوری می‌کنم! شتابدهنده گذر🚀 یک شتابدهنده تخصصی در حوزه‌های عمران، انرژی و محیط زیست است که هم در تهران و هم در جزیره ی کیش به استارتاپ‌ها💡 خدمات رسانی می‌کند. با گذر، به تحقق رویاهایتان باور داشته باشید و نه نگران سرمایه های لازم استارتاپ‌تان باشید و نه  پستی و بلندی های مسیر...تنها روی ایده ی خود تمرکز کنید. تیم گذر، تا طی کردن قله ی موفقیت شما و استارتاپتان را حمایت خواهد کرد.حالا وقت آن است که شتاب بگیرید.😍💸

4.9 امتیاز از 7 رای